Derde Rollatorloop in Amsterdam Rollator: een Zweedse uitvinding

  • 17 september 2012
  • Marnix Koolhaas
Affiche Rollatorloop 2012
???link.zoom???
Affiche Rollatorloop 2012

Woensdag is hij weer gehouden: de 3e Rollatorloop van Amsterdam! De start was om 14.00 uur in Park Frankendael in Amsterdam Oost. De rollatorloop is ook een eerbetoon aan Aina Wifalk, de Zweedse uitvindster van de rollator. Als polio-patient bedacht ze in 1978 zelf de rollator, die vervolgens een wereldhit werd. In Nederland werd de rollator pas in 1987 geïintroduceerd. In 2010 werd in Amsterdam voor het eerst een rollatorloop gehouden. Komende woensdag staat deze rollatorloop voor de derde keer op het programma.

Aina Wifalk

Rollator-uitvinder Aina Wifalk
Zoom
Rollator-uitvinder Aina Wifalk

Eerst ga je op vier poten, dan op twee, en je eindigt op drie. Eeuwenlang was de wandelstok het enige en vanzelfsprekende hulpmiddel van de slechter ter been gaande oudere. Pas in de loop van de vorige eeuw kwam daar het zogenaamde “looprek” bij: een uitgebreide wandelstok op vier poten, waartussen de wandelaar zich stevig steunend in balans kon houden. Het grote probleem van dat looprek was de noodzaak om het in zijn geheel op te tillen om vooruit te komen.

Aina Wifalk, die voor verpleegster leerde voordat ze op haar 21e polio kreeg, studeerde af als sociaal wetenschapper. Vanaf de jaren ’50 werkte ze voor diverse gehandicapten-organisaties en orthopedische klinieken. In 1965 deed ze haar eerste uitvinding en ontwikkelde de zogeheten “Manuped,”  een nog steeds veelgebruikt trainingapparaat voor mensen met fysieke handicaps zoals polio of Multiple Sclerose. Vanuit de Manuped werden allerlei trainingsapparaten ontwikkeld die nu ook in sportscholen gebruikt worden.

Loopslee

Een "Spark," de klassieke Scandinavische loopslee
Zoom
Een "Spark," de klassieke Scandinavische loopslee

Het idee voor de rollator ontstond in de jaren ’70. Daarbij werd ze geïnspireerd door de “spark, ” de Scandinavische loopslee die al eeuwenlang gebruikt wordt om comfortabel door de sneeuw te kunnen lopen en glijden. De ijzeren glijstaven verving Wifalk door wielen, en verder voorzag ze het nieuwe wandelkarretje van handremmen in plaats van de voetrem waarmee de loopslee is uitgerust. Wat bleef was het mandje waarmee zo handig boodschappen gedaan kunnen worden. Wie de naam “rollator” bedacht heeft is niet bekend. In elk geval was het een goede, want internationale naam die in elke taal gebruikt kon worden.

Superman

Introductie van de rollator in Nederland in 1982 in het toneelstuk "Stärker als Superman" (foto: Limburgsch Dagblad)
Zoom
Introductie van de rollator in Nederland in 1982 in het toneelstuk "Stärker als Superman" (foto: Limburgsch Dagblad)

In Nederland verscheen de eerste rollator in 1982 voor het eerst ten tonele. Letterlijk, want het toen bij ons nog onbekende karretje speelde een rol in het toneelstuk “Stärker als Superman,” waarmee het Berlijnse “Gripstheater” in dat jaar een tournee maakte door Limburg en België. Het stuk was in 1981 geschreven ten behoeve van het Internationale Jaar van de Gehandicapte. In het stuk speelt een gehandicapte de hoofdrol. Dankzij “Superman” krijgt hij allerlei motorische hulpmiddelen, waaronder de destijds in ons land nog volledig onbekende “Rollator”.  Op de foto van dit stuk die in het Limburgsch Dagblad verscheen, is goed te zien dat het hier een nog zeer lichte rollator betrof met kleine wieltjes.

Provo

Rollator-provo, model 1990
Zoom
Rollator-provo, model 1990

Pas vanaf 1987 brak de rollator door. Aanvankelijk kwamen er twee types op de markt: een drie- en vierwielig model. De driewielige ging aanvankelijk door het leven onder de naam “Delta,” maar die specifieke naam burgerde nooit in. In een uitgebreide verhandeling over de rollator in het "Nieuwsblad van het Noorden" uit 1990 worden onder de vierwielige rollators twee types onderscheiden: de zogeheten “provo-rollator” en de zitrollator. De provo is de meest luxueuze, voorzien van een zitje, een draagmand en een dienblad.

Vooral in Nederland is de rollator snel in populariteit gestegen. Dat heeft natuurlijk te maken met ons vlakke land en goede bestrating, waar het makkelijk rondlopen is met de rollator. Ook de toenemende vergrijzing zorgt voor een verdere toename van het aantol rollator-lopers. Daarnaast heeft de opname van de rollator in de ziektekostenverzekering ook sterk bijgedragen aan de populariteit van het door Aina Wifalk uitgevonden vervoermiddel. Overigens verdwijnt de rollator vanaf 2013 uit het basispakket van de standaard ziektekostenverzekering, tenzij een nieuwe regering terugkomt op de beslissing die dit jaar door het kabinet werd genomen.

Rollatorloop

Deelnemers aan de rollatorloop 2010 in het Flevopark
Zoom
Deelnemers aan de rollatorloop 2010 in het Flevopark

Buurtzorg Amsterdam nam In 2010 het initiatief om in het Flevopark voor het eerst een rollatorloop te organiseren. De loop werd een groot succes, en kreeg volop belangstelling van de media. Vorig jaar werd de tweede Rollatorloop met prachtig weer in het Oosterpark gelopen. Frankendael, het oudste stadspark van Amsterdam, was de romantische locatie voor de derde Rollatorloop.

Reportage Rollatorloop 2011 (Oosterpark)

Reportage Rollatorloop 2010 (Flevopark)

reacties