Te danken aan een foutje in de krant Nobelprijzen

  • 6 oktober 2011
???link.zoom???

Het is weer de maand van de Nobelprijzen. Traditiegetrouw worden ze -op die voor de Vrede na- in Stockholm uitgereikt, de stad waar Alfred Nobel in 1833 werd geboren. Dat een merkwaardig incident aan de instelling van de prijzen ten grondslag ligt, weten weinigen. Alfred Nobel werd door een krant te vroeg doodverklaard, las zijn necrologie en besloot om de zijn vermogen na te laten voor de instelling van Nobelprijzen.

Dynamiet

Zijn fortuin was zo groot – en zijn erfgenamen belegden het zo gunstig - dat er van zijn erfenis nu nog ieder jaar miljoenen euro's aan prijzengeld kunnen worden uitgekeerd. De prijs bestaat uit een medaille, een oorkonde en een geldprijs.

Alfred Nobel (geboren in 1833 in Stockholm) had ook wel iets goed te maken. Zijn belangrijkste ontdekking heeft de wereld heel wat ellende heeft bezorgd. Het begon allemaal in de springstoffenfabriek van zijn vader, in de buurt van Stockholm. Daar experimenteerde de jonge Alfred met explosieven, op zoek naar een veilige manier om nitroglycerine te ontsteken. Bij een van deze experimenten blies hij per ongeluk de hele fabriek op, met daarin vijf mensen.

Een van de slachtoffers was zijn eigen broer Emil.
Niet lang daarna ontdekte Nobel alsnog een veilige ontstekingsmethode en een springstof, die vele malen betrouwbaarder was dan de toen bestaande: dynamiet. Binnen enkele jaren was dynamiet het meest gebruikte explosief ter wereld. Maar niet alleen voor vreedzame doeleinden zoals tunnel- en mijnbouw, maar vooral ook in oorlogswapens.

Op 13 april 1888 overkwam Nobel iets, dat slechts weinigen gegeven is: hij las in de krant zijn eigen overlijdensbericht. Een Franse krant (hij woonde toen in Parijs) had de dood van zijn broer Ludvig verward met die van Alfred. In de voorbarige necrologie werd Nobel beschreven als een ‘handelaar in de dood’, die dankzij zijn uitvinding van dynamiet rijk werd van het oorlogsleed dat hij de mensheid aandeed. Het bericht kwam hard bij hem aan.

Nobel raakte geobsedeerd door de gedachte zijn naam te zuiveren en besloot zijn testament te veranderen. Na verschillende versies riep hij - in de uiteindelijke versie van 1895 - de Nobelprijzen in het leven: voor natuurkunde, scheikunde, geneeskunde, letterkunde en niet te vergeten de vrede. Waar een foutief overlijdensbericht al niet toe heeft geleid.

Nederlandse Nobelprijswinnaars

2010

Natuurkunde

Andre Geim

 

1999

Natuurkunde

Gerardus 't Hooft en Martinus Veltman

 

1995

Scheikunde

Paul Crutzen

 

1984

Natuurkunde

Simon van der Meer

 

1981

Natuurkunde

Nico Bloembergen

 

1975

Economie

Tjalling Koopmans

 

1973

Fysiologie of Geneeskunde

Niko Tinbergen

 

1969

Economie

Jan Tinbergen

 

1953

Natuurkunde

Frits Zernike

 

1936

Scheikunde

Peter Debye

 

1929

Fysiologie of Geneeskunde

Christiaan Eijkman

 

1924

Fysiologie of Geneeskunde

Willem Einthoven

 

1913

Natuurkunde

Heike Kamerlingh Onnes

 

1911

Vrede

Tobias Asser

 

1910

Natuurkunde

Johannes Diderik van der Waals

 

1902

Natuurkunde

Hendrik Antoon Lorentz en Pieter Zeeman

 

1901

Scheikunde

Jacobus Henricus van 't Hoff

 

reacties