Burny Bos, die voor de AVRO al kinderprogramma’s had gemaakt, en Trudy van Keulen gaven de plannen voor de VPRO vorm.  Op zondag 7 oktober 1984 begon het programma Het Huishouden van Jan Steen, gepresenteerd door Arje Plat en Burny Bos. Het programma was in de begintijd nog geen geheel, omdat het nog onderbroken werd door uitzendingen van het Journaal en Socutera.

Een jaar later verhuisde het programma van de zondag- naar de woensdagmiddag en ging onder de nieuwe naam Bij Nieuwegein Rechtsaf verder. In deze tijd maakte Theo & Thea hun debuut.

In 1987 kreeg het programma een plek op de zondagmorgen, dat sindsdien niet meer is veranderd. De programmering kreeg geleidelijk eenheid, door een betere vorm van presentatie. De eerste vier seizoenen namen de ‘Drie Dikke Dames’ de presentatie voor hun rekening. Niet alleen praatten Mies, Tinie en Wil de programma’s aan elkaar, maar ze zongen ook liedjes.

Seksueel getint

Met de komst van de commerciële zender RTL 4 in 1989 – deze week 20 jaar geleden –  ontstond ook een ander zeer succesvol kinderprogramma: Telekids. Begin jaren negentig was er ook een duidelijke scheiding te merken op menig schoolplein: de kinderen die wel naar Villa Achterwerk mochten kijken van hun ouders, maar niet naar Telekids, en andersom. De ene groep ouders vond de VPRO te links, te experimenteel en bij tijd en wijle te seksueel getint – denk aan Purno de Purno en Theo & Thea. De andere groep vond het aanbod van Telekids met al zijn Amerikaanse tekenfilms te commercieel en zonder enige diepgang. Niet zelden betekende het verbod om een van de twee programma’s te mogen kijken, botsingen tussen ouders en kinderen.

De Dikke Dames werden opgevolgd door de bazige TruD en haar man P. Zij presenteerde het programma vanuit een gehuurde villa. Bij de ingang van hun villa spijkerden zij twee plastic billen en vandaar heet het programma vanaf 4 oktober 1992 Villa Achterwerk.

Villa Achterwerk is vanaf het begin spraakmakend geweest en heeft klassiekers voortgebracht als Theo & Thea,  Mevrouw ten Cate, Rembo & Rembo, De Daltons, Zaai en Purno de Purno. Vele twintigers en dertigers zullen ook herinneringen koesteren aan Achterwerk in de Kast. Deze poppenkast was het toneel voor kinderen om te praten over hun huisdier, hobby, ouders of vrienden. De formule was briljant in zijn eenvoud.

Theo & Thea

Theo & Thea werden legendarisch, en niet alleen onder kinderen. Eind jaren tachtig werden de twee geadopteerd door met name jongeren en studenten die uitspraken zoals ‘waar gáát dit eigenlijk over?’ en ‘hou nou eens op Thé’ aan hun vocabulair toevoegden. Het duo zou eerst slechts tien afleveringen voor de VPRO maken, maar het werden er uiteindelijk meer dan vijftig. Ze namen in 1989 afscheid met de bioscoopfilm Theo & Thea en de ontmaskering van het tenenkaasimperium.

In 1996 werd de presentatie overgenomen door ‘Roos en haar mannen’. Zij zouden tot juni 2006 aan het programma verbonden blijven. In de periode 2006-2008 waren de makers van het programma zoekende naar een goede vorm, de juiste presentatoren en werd ook de naam enkele keren veranderd. In het najaar van 2008 ging het roer weer om en keerde de oude naam Villa Achterwerk terug met een oude bekende als presentator: Maxim Hartman, die één van de twee Rembo’s speelde.

In het weekend van 3 op 4 oktober is er een twaalf uur durende Villa Achterwerk jubileumuitzending. In de marathon die van 23.20 tot 11.30 duurt komen allerlei oude Achterwerk-programma’s langs. Klik hier voor de programmering.