Vandaag vijfentwintig jaar geleden Brighton-bom was aanval op de democratie

  • 12 oktober 2009
<p>&nbsp;</p>
Zoom
<p>&nbsp;</p>

Op 12 oktober 1984 ontplofte een bom bij het Grand Hotel in het Engelse Brighton. Hier was net een conferentie van de conservatieve partij bezig. Brein achter de aanslag was de IRA, vastberaden om de Engelse premier Margaret Thatcher en het kabinet om te brengen. Vijf mensen werden gedood, en 34 raakten gewond. Andere Tijden maakte een documentaire over de aanslag.

Vandaag vijfentwintig jaar geleden

Het is de herfst van 1984 en in Engeland zit ‘Iron Lady’, Margaret Thatcher stevig in het zadel. Ze heeft de Falklandoorlog met glans doorstaan, staat haar mannetje tegenover de stakende mijnwerkers en is zeer geliefd binnen de Conservatieve partij. Het partijcongres van de Conservatieven is in oktober moet dan ook een hoogtepunt voor haar worden. Het congres vindt plaats in de Zuid-Engelse kustplaats Brighton en de partijleden logeren in het prachtige Grand Hotel aan de boulevard.

Boem!

In de nacht van elf op twaalf oktober schrijft Thatcher haar grote slotspeech voor het congres. Rond half drie ‘s nachts is ze tevreden. Thatcher leest nog enkele dossiers als om zes minuten voor drie een grote klap het partijcongres volkomen verandert. “De kamer schudde plotseling heen en weer. Ik had onmiddellijk door dat het een bom was, ik dacht zelfs twee bommen, maar ik had niet direct door dat de bom in het hotel zelf afgegaan was. Ik dacht aan een autobom”, schrijft Thatcher in haar memoires.

De premier wordt snel geëvacueerd naar het politiebureau van Brighton. Thatcher weet nog weinig over mogelijke slachtoffers, maar besluit ter plekke dat het congres niet afgebroken zal worden. Haar slotspeech zal de volgende dag gewoon doorgaan.

Vele slachtoffers liggen op dat moment nog onder het puin en het duurt dan nog uren voordat duidelijk wordt dat de bom vijf mensen gedood heeft en dat vierendertig mensen gewond zijn geraakt. Een aantal uren na de aanslag geeft Thatcher een persconferentie. Hierin is ze resoluut:

"This attack has failed. All attempts to destroy democracy by terrorism will fail."

Bekneld

Tegen de ochtend wordt de organisator van het partijcongres, Harvey Thomas, uit het puin gehaald. Hij is meerdere verdiepingen naar beneden gevallen en ligt onder een grote laag stof en stenen. “Ik zat klem, ik kon niet meer bewegen, maar raakte niet in paniek. Misschien kan je ook wel niet in paniek raken als je helemaal klem zit. Want je kan je armen, benen en hoofd niet bewegen.”

Thomas is er op dat moment al van overtuigd dat de IRA achter deze aanslag zit. “Daar twijfelde ik geen moment aan. Als er in die dagen een bom afging, dan kon je er zeker van zijn dat het een IRA bom was.”

Hongerstaking

Dader van de aanslag blijkt Patrick Magee, die in de jaren zeventig nog in het Limburgse Venray woonde. Begin jaren tachtig keert hij terug naar Ierland. Eenmaal in Ierland zet Magee zich in om aandacht te vragen voor de IRA-leden die in de gevangenis bij Belfast in hongerstaking zijn gegaan.

De hongerstaking van 1981 is gericht op het terugkrijgen van de politieke gevangenen status. Het is juist deze hongerstaking die de kiem legt voor de bomaanslag op het leven Margaret Thatcher.

Bekijk

reacties