Nooit meer vertraagde treinen Nederlandse Spoorwegen zonder spoorboekje

  • 31 augustus 2009
<p>Spoorboekje 1970/71</p>
???link.zoom???
<p>Spoorboekje 1970/71</p>

De NS gaan bij wijze van experiment "spoorboekloos" rijden. De proef zal worden doorgevoerd op het traject amsterdam-Eindhoven, het drukste personentraject van ons land. In de spits zal er elke tien minuten een train rijden zonder dat op exacte aankomst- en vertrektijden gelet zal worden.

Nooit meer vertraagde treinen

Het spoor en de tijd: vanaf het eerste treintje dat in 1839 tussen Haarlem en Amsterdam reed, kreeg Nederland opeens behoefte aan een standaardtijd. Vanouds was het op elke plek op aarde 12 uur als de zonnewijzer het midden van de dag aanwees: het tijdstip waarop de zon het hoogst boven de hemel stond. 

Met de komst van precisie-uurwerken ging men over naar de middelbare zonnetijd, maar elke plek behield zijn eigen tijd had.

Door de komst van de spoorwegen kwam er voor het eerst de noodzaak een uniforme tijd in te voeren. In 1866 besloten de Nederlandse spoorwegbedrijven (er waren er aanvankelijk meerdere) dat alle stationsklokken de tijd van Amsterdam zouden aanhouden. Sommige gemeenten besloten dat hun plaatselijke tijd gelijk zou zijn aan de spoortijd, maar andere plaatsen hielden vast aan de lokale tijd, waardoor de torenklok niet gelijk stond met de stationsklok.

In 1892 besloten de spoorwegen de tijd van Greenwich aan te houden. Deze was 19½ minuut achter op de tijd van Amsterdam. Pas in 1909 wezen alle Nederlandse klokken dezelfde tijd aan, want toen werd besloten dat de Amsterdamse tijd voor heel Nederland zou gelden.

In 1940 werd door de Duitse bezetter de Midden-Europese Tijd ingevoerd, die een uur voor is op de tijd van Greenwich en ruim 40 minuten op de tijd van Amsterdam.

En het spoorboekje? Tot de jaren zestig heette het boekje in Nederland 'Officiële Reisgids', daarna 'Dienstregeling' en vanaf 1969 werd de informele naam 'spoorboekje' ook als boektitel gebruikt. De 'Reisgids' besloeg in 1922 208 pagina's, was 6 mm dik, en kostte 25 cent. Vijftig jaar later zou het Spoorboekje al 538 pagina's tellen en 16 mm dik zijn (voor ƒ 1,95). In 2007 krijg je voor € 5,50 een boek van 970 pagina's met een dikte van 27 mm.

Naast de zomer- en winterdienstregelingen (van voor 1970) kwamen er ook internationale spoorboekjes met de belangrijkste verbindingen in heel Europa.

reacties