Kan de slag bij de Boyne nog tussen Paisley en McGuiness komen? Noord-Ierland moet verdeeld verleden vergeten

  • 30 maart 2007
Zoom

Het wonder gaat in Noord Ierland dan toch gebeuren: katholiek en protestant zitten aan één tafel, en vanaf 8 mei in één regering. De vroeger brullende dominee Ian Paisley gaat als premier deelnemen aan een regering naast Martin McGuiness van het katholieke Sinn Fein als vice-premier. De oude vijanden moeten het nu samen zien te rooien. Ze moeten, zoals Londen en Dublin hebben voorgeschreven, samen een land besturen waarin zowel protestanten als katholieken zich thuisvoelen. Het verleden, waarin de afgelopen veertig jaar, meer dan 3700 doden vielen, moet Noord Ierland nu achter zich laten.

Kan de slag bij de Boyne nog tussen Paisley en McGuiness komen?

De oorsprong van de Noord-Ierse kwestie ligt in de vroege zeventiende eeuw. Als gevolg van een strategische bevolkingspolitiek van het Engelse koningshuis, dat ook het gezag had over Ierland, vestigden talloze protestanten zich toen in het noordelijke deel van Ierland. Ulster, zoals de protestanten dit gebied bij voorkeur noemen, werd het kerngebied van de zogenoemde ‘plantations’. Op termijn gingen de geëmigreerde Engelse protestanten en Schotse presbyterianen bestuurlijk en economisch de dienst uitmaken in het oorspronkelijk katholieke Noord-Ierland. Temidden van wat zij zagen als de ‘afgodische Ierse papisten’ deden de verre voorlopers van Ian Paisley hun best om de band met Engeland – ofwel ‘de beschaving’ – sterk te houden. Als ze niet Engels waren, waren ze niets. Voor de ‘catholics’ gold het omgekeerde. Zo zij iets waren, waren zij deel van het Ierland van Sint Patrick. Tussen beide bevolkingsgroepen braken verscheidene malen gewelddadigheden uit, waarbij vele doden waren te betreuren.

Tijdens de geschiedenis van Noord-Ierland ofwel Ulster kreeg het gebied te maken met Engelse koningen die doorgaans de protestanten welgezind waren. Maar het kwam ook voor dat een Engelse koning pro-katholiek was. Jacobus II bijvoorbeeld stelde Noord-Ierse katholieken aan op hoge posten. In 1688 werd hij echter vervangen door zijn schoonzoon, onze Willem III, die getrouwd was met Maria Stuart. Tijdens de beroemde slag aan de Boyne versloeg Willem III de legers van zijn schoonvader en kwam Ulster weer in Engels – lees protestants – vaarwater.

Sindsdien wordt door het protestante deel van Ulster als het gaat om haar identiteit telkens verwezen naar de slag bij de Boyne. De overwinning van Willem III op Jacobus II op 12 juli 1690 is voor de protestanten, tot op heden, de belangrijkste dag van het jaar, die ook ieder jaar opnieuw herdacht wordt.

Noord Ierland kreeg een aparte status toen in 1921 de rest van Ierland zich na decennia’s van vrijheidsstrijd wist af te scheiden van het Verenigd Koninkrijk. Nog meer dan voorheen leidde de tegenstelling protestant-katholiek tot een tweedeling. Voor de protestanten was het behoud van de band met Groot Brittannie reden om zich hard en onbuigzaam op te blijven stellen, voor de katholieken was het niet deelnemen aan de Ierse Republiek van hun katholieke ‘lotgenoten’ zowel een frustratie als een motief voor verdere strijd om onafhankelijkheid.
De strijdbijl tussen beide groepen, is nu begraven, door de eigen ervaring van de beide bevolkingsgroepen die aan beide kanten vele zinloze politieke slachtoffers tellen, en door dwang van zowel de Engels als Ierse regering. De toekomst zal leren of de slag bij de Boyne werkelijk tot het verleden gaat behoren.

reacties